Przejdź do treści
Zgłoszenie do mObywatel Challenge Prototyp konkursowy, dane fikcyjne

Pokaz: dzwoni oszust, trzy dotknięcia

mObywatel Challenge 2026 · zgłoszenie

mObywatel, w którym urząd legitymuje się pierwszy

Pełny mObywatel na otwartym kodzie prototypu ministra, w którym połączenie i pismo od urzędu widać w aplikacji, zanim odbierzesz, więc czego tu nie widać, to nie urząd.

  • Prościej4 dotknięciaod zgubionego portfela do zablokowanego dowodu. U ministra 5.Źródło: pomiar-2026-11-17.json
  • Więcej spraw66 z 66spraw działa bez serwera i bez logowania. U ministra 15 przebiegów.Źródło: ten sam pomiar i testy/wszystkie-sprawy.mjs
  • Dostępniej0%celów dotyku mniejszych niż 44 px. U ministra 85,4%.Źródło: ten sam pomiar, okno 390 na 844 px
Jak to zbudowaliśmy

Działa bez logowania, także w oknie prywatnym. Dokumenty to wzory, wszystkie dane są fikcyjne. Aplikację można też otworzyć na pełnym ekranie.

Ekran po ekranie

19 ekranów i funkcji. Przewijaj: telefon obok sam przechodzi na opisywany ekran. Każdy opis kończą cztery głosy rady z rejestru uzasadnień.

Ekran 1 z 19E01 E31 F01 F22

Portfel dokumentów, a nad nim jedno pytanie

Co tu się dzieje

Start wygląda jak mObywatel: mDowód, legitymacja, mPrawo jazdy, Karta Dużej Rodziny i pojazdy, każdy dokument z dopiskiem WZÓR. Nad kartami stoi baner "Dzwoni ktoś z urzędu?", pod nimi trzy skróty i pole "Co chcesz załatwić?", a na dole pięć zakładek.

Dlaczego tak

Pierwsza wersja zaczynała się tak samo jak prototyp ministra i symulowane jury uznało ją za "ten sam prototyp z paskiem zakładek". Rada przeniosła wyróżnik na pierwszy ekran, a osobą na start została Halina (84 lata), bo dla niej moduł ochrony znaczy najwięcej.

Czym bije prototyp ministra

U ministra start to stos kart i pole rozmowy, bez nawigacji i katalogu, więc nie widać, czego aplikacja nie umie. W tym samym pomiarze 0 ze 118 celów dotyku ma tu mniej niż 44 px; u ministra 70 z 82.

Źródło: narzedzia/wyniki/pomiar-2026-11-17.json

Cztery głosy rady

  • UXStart to portfel z wyróżnikiem na wierzchu: juror w pierwszej sekundzie widzi mObywatela i jednocześnie to, czego nie ma u ministra. Przy dwóch kartach skróty stoją pod nimi, a nie przy dole.
  • Seniorzy i dostępnośćPod portfelem są gotowe kafle, więc nie zaczyna się od pustego pola. U Haliny kafle są zaraz pod dwiema kartami, nie trzeba szukać ich wzrokiem na dole.
  • Modele językowePole rozmowy jest od razu pod dokumentami, więc własne zdanie da się wpisać bez szukania asystenta.
  • BezpieczeństwomDowód startuje z ukrytymi danymi, a każda karta ma dopisek WZÓR.

Ekran 2 z 19E02 E29 F08 F89

Szczegóły dokumentu bez numeru PESEL na wierzchu

Co tu się dzieje

Po dotknięciu karty widać pełny dokument z zegarem, statusem "Dokument ważny" i grafiką z dopiskiem WZÓR. Numer PESEL jest w masce; pełny pojawia się po "Pokaż PESEL" na 30 sekund, a obok są "Powiększ dane", "Przeczytaj na głos" i "Kto sprawdzał ten dokument".

Dlaczego tak

Specjalista bezpieczeństwa założył weto: pełny PESEL nie może stać w portfelu, na grafice karty ani w etykiecie dla czytnika ekranu. Weto zdjęto dopiero po teście, który sprawdza, że w tekście portfela i każdego dokumentu nie ma 11 cyfr z rzędu.

Czym bije prototyp ministra

W danych pokazu ministra numer stoi na karcie jawnie: line:'PESEL 91071427765' (mockup/osoby.js, dane fikcyjne). Tu przechodzi test "bez 11 cyfr" dla wszystkich pięciu osób.

Źródło: testy/przeglad2.mjs

Cztery głosy rady

  • UXSzczegóły są spójne z portfelem: dane chowa maska, odsłania jeden przycisk z licznikiem.
  • Seniorzy i dostępność"Powiększ dane" i "Przeczytaj na głos" pod statusem dokumentu, oba 56 px; przy czytaniu jest ikona głośnika, nie dzwonka.
  • Modele językowe"Zapytaj asystenta" otwiera rozmowę z pytaniem o ten dokument.
  • BezpieczeństwoPełny PESEL nie stoi w portfelu, na grafice żadnej karty ani w etykiecie dostępności; do strony trafia dopiero po "Pokaż PESEL", na 30 s.

Ekran 3 z 19E31 F17 F15

Dzwoni ktoś z urzędu? Tego połączenia tu nie ma

Co tu się dzieje

Dotknięcie banera otwiera ekran Urząd do Ciebie z czerwoną ramką "Tego połączenia tu nie ma". Aplikacja nie widzi tej rozmowy, więc to nie urząd: obok są "Zamroź dowód i PESEL", "Zgłoś do CERT Polska" i "Rozłączam się".

Dlaczego tak

Rada szukała rzeczy spoza listy kierunków organizatora. Research bezpieczeństwa: według CERT Polska w 2025 roku było 260 783 incydentów, z czego 97% to oszustwa, a oszust działa telefonem i presją czasu. Odpowiedź rady: dziś tylko obywatel udowadnia, kim jest; tu pierwszy legitymuje się urząd.

Czym bije prototyp ministra

Prototyp ministra nie ma ochrony przed kimś, kto podaje się za urząd. Najbliżej jest analiza podejrzanego SMS-a w rozmowie. Tu od banera do zamrożonego dowodu i PESEL są 2 dotknięcia.

Źródło: raporty/raport-bezp.md, testy/jury.mjs

Cztery głosy rady

  • UXNajmocniejszy pomysł przestaje leżeć w czwartej zakładce; pierwszy ekran nie jest już kopią ministra.
  • Seniorzy i dostępnośćBabcia okradziona "na wnuczka" zobaczy pomoc na pierwszym ekranie, bez szukania; cel dotyku 56 px, tekst 16 px, nazwa słowami, nie tylko ikoną.
  • Modele językoweŚcieżka bez modelu: o tym, co jest urzędem, decyduje kod i lista połączeń, nie odpowiedź modelu.
  • BezpieczeństwoJedno dotknięcie od podejrzanego telefonu do zamrożenia dowodu i PESEL; czynność odwracalna.

Ekran 4 z 19E05 F17 F69

Urząd do Ciebie: ZUS podaje hasło pierwszy

Co tu się dzieje

Gdy dzwoni prawdziwy urząd, w aplikacji jest to widać przed odebraniem: plakietka "Zweryfikowany nadawca", sprawa i hasło, które urzędnik musi powiedzieć pierwszy. List polecony ma kod na kopercie, ten sam co w aplikacji. Czego tu nie widać, to nie urząd.

Dlaczego tak

To jedno zdanie, które da się powtórzyć babci przez telefon, i zasada, którą da się sprawdzić bez wiedzy technicznej. Ekran ma też rozwijaną część "Co trzeba zmienić w prawie": cztery ustawy i kierunek zmiany, bo taka usługa wymaga decyzji ustawodawcy.

Czym bije prototyp ministra

U ministra rozmowa z ZUS to e-wizyta umawiana w czacie, bez sposobu na sprawdzenie, czy dzwoniący naprawdę jest z ZUS. Tu weryfikuje się urząd, nie obywatel.

Źródło: aplikacja: ekran Urząd do Ciebie

Cztery głosy rady

  • UXWyróżnik rady ma własną zakładkę i skrót "Coś mnie niepokoi" na ekranie głównym.
  • Seniorzy i dostępnośćOchrona działa w chwili zagrożenia: jedno pytanie, jedno duże "Zatrzymaj".
  • Modele językoweWszystko tu rozstrzyga kod: model może najwyżej dopisać wyjaśnienie, nigdy nie odmraża.
  • BezpieczeństwoPołączenie i pismo widać przed odebraniem, a pokaz "Zadzwoń jako oszust" prowadzi do hamulca.

Ekran 5 z 19F15 F16 E07 F67

Zamrożenie jednym dotknięciem, hamulec przy odmrażaniu

Co tu się dzieje

"Zamroź dowód i PESEL" blokuje dowód na 14 dni i zastrzega PESEL bez dodatkowych pytań, bo to czynność ochronna i odwracalna. Odmrożenie zawsze zaczyna się pytaniem: "Czy ktoś teraz mówi Ci przez telefon, co kliknąć?". Odpowiedź "tak" odkłada odmrożenie o godzinę i powiadamia bliską osobę.

Dlaczego tak

Oszust nie musi zamrażać, musi skłonić ofiarę do odmrożenia. Dlatego tarcie jest asymetryczne: ochrona za darmo, cofnięcie ochrony z pytaniem i zwłoką. O zwłoce decyduje kod serwera, nie model, co sprawdza test na atrapie API.

Czym bije prototyp ministra

U ministra cofnięcie zastrzeżenia PESEL to zwykła akcja z kartą i animacją Face ID, a polecenie dla modelu każe nie pytać w tekście "czy potwierdzasz?" (serwer/agent.py).

Źródło: aplikacja/TESTY.md

Cztery głosy rady

  • UXNieodwracalne i groźne czynności mają inne tarcie niż zwykłe.
  • Seniorzy i dostępnośćJedno pytanie, potem czas na zmianę zdania.
  • Modele językoweModel może zatrzymać, nigdy przepuścić: zwłokę liczy kod.
  • BezpieczeństwoHamulec i zwłoka działają z zakładki, z rozmowy i na żywo; o przepuszczeniu decyduje serwer (HAMULEC_ZWLOKA), co sprawdza test na atrapie.

Ekran 6 z 19F18 E24 F92 F82 F68

Bliska osoba, która może zamrozić, ale nie widzi danych

Co tu się dzieje

Każda osoba z pokazu ma jedną bliską osobę; u Haliny to córka Ewa. Ewa dostaje powiadomienie o zamrożeniu, może sama zamrozić i wstrzymać odmrażanie na 24 godziny, ale odmrozić nie może i w jej widoku jest 0 pól danych. Pokaz na dwóch telefonach pokazuje oba ekrany na tym samym stanie.

Dlaczego tak

Większość zgłoszeń zrobi zdalną pomoc albo pełnomocnika z dostępem do danych, czyli nową furtkę dla oszusta "na wnuczka". Rada wybrała rolę drugiego klucza: bliska osoba chroni, a gdy Halina pozwoli, przygotowuje sprawę, którą Halina zatwierdza własnym podpisem.

Czym bije prototyp ministra

Prototyp ministra nie ma pomocy bliskiej osoby ani trybu seniora. Tu rola ma pięć wierszy "tak albo nie", a odwołanie to jeden przycisk.

Źródło: raporty/raport-bezp.md

Cztery głosy rady

  • UXRola jest opisana trzema wierszami tak albo nie.
  • Seniorzy i dostępnośćEwa przygotowuje sprawę, Halina zatwierdza podpisem, nic nie dzieje się bez niej.
  • Modele językoweBez modelu: zdanie "chcę, żeby córka mogła za mnie załatwiać sprawy" rozpoznaje reguła i prowadzi kod, także na żywo.
  • BezpieczeństwoBliska osoba może zamrozić, ale w jej widoku ma być 0 pól danych.

Ekran 7 z 19F36 F90 E21 E22

Zgubiony portfel: cztery dotknięcia

Co tu się dzieje

Skrót "Zgubiony portfel" zadaje jedno pytanie: "Co się stało z portfelem?". "Zgubił się, może się znaleźć" prowadzi do zastrzeżenia i blokady dowodu, "Ktoś go ukradł" dokłada na tej samej karcie zastrzeżenie PESEL. Karta wyniku pokazuje licznik dotknięć i sekund obok wyniku ministra.

Dlaczego tak

To sprawa, którą minister wybrał na swój wyróżnik, więc tu porównanie jest najuczciwsze. Symulowane jury wytknęło pierwszej wersji pytanie bez skutku; teraz odpowiedź zmienia czynność, a unieważnienie, które jest na zawsze, nigdy nie idzie w pakiecie z blokadą.

Czym bije prototyp ministra

Ten sam skrypt, ta sama przeglądarka: do zablokowanego dowodu u ministra 5 dotknięć i 7,8 s, tu 4 dotknięcia i 6,7 s. Do zastrzeżonego PESEL u ministra 7 dotknięć, tu 2 z zakładki Urząd.

Źródło: narzedzia/wyniki/pomiar-2026-11-17.json

Cztery głosy rady

  • UXOdpowiedź na pytanie zmienia czynność, więc pytanie nie jest krokiem bez skutku; 4 dotknięcia zamiast 5 u ministra.
  • Seniorzy i dostępnośćTrzy klasy cofnięcia słowem i ikoną.
  • Modele językoweRóżnica między zastrzec, zablokować i unieważnić z promptu oryginału jest w kodzie.
  • BezpieczeństwoNieodwracalne nigdy w pakiecie ani obok odwracalnego.

Ekran 8 z 19E03 F09 F86 F13

Katalog 66 spraw dla tych, którzy wolą klikać

Co tu się dzieje

Zakładka Sprawy to wyszukiwarka odporna na literówki i brak ogonków, siedem grup i pełna lista. Liczba jest jedna w całej aplikacji: 66 spraw, z czego 30 załatwisz do końca, a 36 sprawdzisz albo wskażemy, gdzie je załatwić.

Dlaczego tak

Research UX: ludzie lepiej wybierają, niż piszą, a czat jako jedyne wejście ukrywa, czego aplikacja nie umie. Katalog jest tą samą listą, z której korzysta rozpoznawanie zdań, więc klikanie i pisanie prowadzą w to samo miejsce.

Czym bije prototyp ministra

Wersja przeglądarkowa ministra zna 15 przebiegów; resztę zdań kończy "Tego w tej wersji jeszcze nie załatwię" (mockup/scenarios.js). Tu wszystkie 66 spraw działa bez serwera, sprawdzone w 340 przebiegach (66 spraw razy 5 osób).

Źródło: testy/wszystkie-sprawy.mjs, aplikacja/TESTY.md

Cztery głosy rady

  • UXMapa zamiast samego czatu, każda sprawa najwyżej 3 dotknięcia od startu. Jedna liczba w tytule, w liczniku i w opisie obok telefonu, z rozbiciem na załatwisz, sprawdzisz i wskażemy.
  • Seniorzy i dostępnośćKażdą sprawę da się uruchomić dotykiem, bez pisania; wizyta u lekarza jest w grupie Zdrowie także dla osoby, która nie pisze.
  • Modele językoweKatalog jest tą samą listą, z której korzysta rozpoznawanie tekstu, więc klikanie i pisanie prowadzą w to samo miejsce.
  • BezpieczeństwoNazwy spraw mówią o skutku, a nie o nazwie narzędzia, więc nikt nie uruchamia czynności w ciemno.

Ekran 9 z 19E04 F10 F11 F44

Wolny tekst bez odmowy, także bez polskich znaków

Co tu się dzieje

Zdanie "chce zmienic miejsce glosowania", wpisane bez ogonków, od razu uruchamia właściwą sprawę. Rozpoznawanie działa w przeglądarce, bez serwera i bez modelu. Niepewne zdanie dostaje pytanie z dwiema albo trzema propozycjami, nigdy losową sprawę.

Dlaczego tak

Rada nie chciała, żeby interfejs zależał od jakości modelu. Reguły po polsku rozpoznają sprawę, a model w trybie na żywo dostaje już tylko jej narzędzia. Niepewność zamiast zgadywania: słabe dopasowanie daje wybór i nigdy nie uruchamia czynności ze skutkiem.

Czym bije prototyp ministra

Na tych samych 204 zdaniach testowych prototyp ministra w przeglądarce odmawia 143 razy, ta aplikacja 0 razy. Rozpoznanie trwa średnio 2,29 ms na zdanie.

Źródło: narzedzia/wyniki/pomiar-2026-11-17.json

Cztery głosy rady

  • UXWolny tekst zawsze kończy się przebiegiem albo trzema trafieniami. Zdanie "sąsiad zastawił wyjazd z garażu" dostaje straż miejską 986, a nie "Jadę za granicę".
  • Seniorzy i dostępnośćZamiast "nie umiem" są przyciski do dotknięcia.
  • Modele językoweNiepewność zamiast zgadywania: słabe dopasowanie daje wybór, nie losową sprawę.
  • BezpieczeństwoNiepewne zdanie nigdy nie uruchamia czynności ze skutkiem.

Ekran 10 z 19F33 E17 F34 F35

Uczciwe "nie tutaj" i karta usługi gov.pl

Co tu się dzieje

Paszportu dla dorosłego nie wyrobisz w aplikacji, więc asystent mówi to w pierwszym zdaniu i od razu pokazuje, gdzie to załatwić, co przygotować i ile to kosztuje. Pod spodem jest karta usługi z oficjalnego spisu 1618 kart gov.pl i biznes.gov.pl, z adresem karty i datą aktualizacji.

Dlaczego tak

Odmowa jest gorsza niż "nie tutaj, ale tam". Lista spraw, których nie załatwia się w aplikacji, pochodzi z serwera ministra; rada przeniosła ją do przeglądarki razem ze spisem kart usług, żeby działała bez serwera.

Czym bije prototyp ministra

U ministra wiedza z kart usług działa tylko na serwerze (serwer/wiedza.py). Wersja przeglądarkowa na takie pytanie odpowiada odmową.

Źródło: aplikacja/karty-govpl.js

Cztery głosy rady

  • UXUczciwe "nie tutaj" z konkretnym miejscem zamiast odmowy.
  • Seniorzy i dostępność"Idź do urzędu" pada w pierwszym zdaniu.
  • Modele językoweWiedza urzędowa z oryginału zachowana bez modelu.
  • BezpieczeństwoZgubione prawo jazdy nie trafia do zastrzegania dowodu; uczciwe opisy narzędzi zachowane.

Ekran 11 z 19F12 E21 E22 A11 A12

Karta potwierdzenia z trzema stałymi wierszami

Co tu się dzieje

Każda czynność ma kartę z danymi z rejestru i trzema wierszami: "Co się stanie", "Czy da się cofnąć" słowem i ikoną, "Ile kosztuje". Przycisk nazywa skutek. Czynność, która jest na zawsze, ma ceglasty przycisk, osobny ekran z przytrzymaniem przez 3 sekundy i 5 sekund na "Cofnij".

Dlaczego tak

Research UX: potwierdzaj tylko to, czego nie da się cofnąć, a przyciski nazywaj skutkiem. Treść karty buduje kod z tabeli spraw, nigdy model, więc model nie może napisać, że coś da się cofnąć, gdy się nie da.

Czym bije prototyp ministra

Karta ministra ma dane i źródło rejestru, ale nie mówi, czy da się cofnąć ani ile kosztuje, a blokada i unieważnienie wyglądają tak samo. Symulowany Janusz Cieszyński o tej karcie: "jest lepsza od mojej i ją ukradnę".

Źródło: burza/surowe/jury.md

Cztery głosy rady

  • UXTrzy stałe wiersze i przycisk nazwany skutkiem.
  • Seniorzy i dostępnośćOdpowiedź na "czy da się cofnąć" jest zdaniem, nie kolorem.
  • Modele językoweTreść karty pochodzi z kodu katalogu, nie z tekstu modelu.
  • BezpieczeństwoCztery pola: skutek, cofnięcie, koszt, źródło.

Ekran 12 z 19F55 E19

Wyjaśnij prościej, zanim podpiszesz

Co tu się dzieje

Pod każdą kartą potwierdzenia jest "Wyjaśnij prościej". Pojawia się niebieska karta "Prostymi słowami": co to jest, co się stanie, czy da się cofnąć, ile zapłacę, co teraz. Przyciski "Anuluj" i potwierdzenia zostają aktywne.

Dlaczego tak

Research seniorów (Lancaster University, 2018): starsi odrzucają technologię głównie z obawy, że coś zepsują. Zdanie "Dopóki nie dotkniesz przycisku, nic się nie stanie" zdejmuje ten strach. Model może dopisać wyjaśnienie, ale pola o cofnięciu i koszcie zawsze pochodzą z kodu.

Czym bije prototyp ministra

Prototyp ministra nie ma prostego języka na żądanie ani trybu seniora (rozbiór prototypu, słabość 8).

Źródło: raporty/raport-seniorzy.md

Cztery głosy rady

  • UXKarta potwierdzenia zostaje krótka, a dłuższe wyjaśnienie jest na żądanie.
  • Seniorzy i dostępnośćZdanie "Dopóki nie dotkniesz przycisku, nic się nie stanie" zdejmuje strach przed dotknięciem.
  • Modele językoweModel może dopisać wyjaśnienie, ale nie może zmienić odpowiedzi o cofnięciu ani o koszcie.
  • BezpieczeństwoTreść zgody buduje kod. Wyjaśnienie niczego nie potwierdza i niczego nie wysyła.

Ekran 13 z 19E16 F54 E19 E20

Skrzynka i pismo z ZUS prostym językiem

Co tu się dzieje

Skrzynka e-Doręczeń to osobny ekran: każde pismo ma nadawcę, termin i plakietkę "Zweryfikowany nadawca". "Wyjaśnij prosto" daje kartę: co to za pismo, co muszę zrobić, do kiedy i co, jeśli nic nie zrobię, z kwotami opisanymi słowami i cytatem z pisma.

Dlaczego tak

Skrzynka jest ekranem, a nie kolejną rozmową, a każde pismo ma jasne "co dalej": odpowiedz, przypomnij albo nic nie rób. Termin i kwotę zawsze przepisuje kod z treści pisma; gdy model poda datę albo kwotę, której w piśmie nie ma, jego odpowiedź jest odrzucana i zostaje gotowe uproszczenie.

Czym bije prototyp ministra

U ministra pismo z e-Doręczeń otwiera się jako kolejna rozmowa, bez prostego języka. Tu skrzynka jest ekranem, a rozmowa startuje dopiero po "Wyjaśnij prosto" albo "Przygotuj odpowiedź".

Źródło: aplikacja: skrzynka e-Doręczeń

Cztery głosy rady

  • UXSkrzynka jest ekranem, a nie kolejną rozmową, więc licznik historii nie rośnie przy każdym otwarciu.
  • Seniorzy i dostępnośćKażde pismo ma jasne "co dalej": odpowiedz, przypomnij albo nic nie rób.
  • Modele językowePismo upraszcza kod z gotowych uproszczeń albo model prostego języka przez /api/uprosc (architektura przewiduje PLLuM). Termin i kwotę zawsze przepisuje kod.
  • BezpieczeństwoTreść pism pochodzi z danych pokazu, linków nie ma, a obok stoi zasada "Państwo nie wysyła linków".

Ekran 14 z 19E23 F66 F65 F88

Kto sprawdzał moje dane

Co tu się dzieje

Dziennik pokazuje każdy dostęp: kto, kiedy, jakie pola, po co i z jakiego rejestru, z przyciskiem "Zgłoś nadużycie". Wpis podejrzany, na przykład firma pożyczkowa sprawdzająca PESEL o 23:58, ma czerwoną ramkę. Na dole są czynności asystenta z tej sesji z kodem zgody i "Cofnij".

Dlaczego tak

Jedna oś czasu dla dostępów instytucji, przekazanych danych i czynności asystenta. Model dziennika nie widzi; czynność trafia tu po zgodzie, z tym samym kodem, który był na karcie potwierdzenia.

Czym bije prototyp ministra

Prototyp ministra nie ma dziennika dostępów, a jego serwer zapisuje treść rozmów w pliku serwer/agent.log. Tu dziennik serwera ma tylko rodzaj zdarzenia, czas, nazwę narzędzia i liczniki.

Źródło: aplikacja/serwer/server.py (LOG_POLA)

Cztery głosy rady

  • UXDziennik "Kto sprawdzał moje dane" z jednym przyciskiem zgłoszenia.
  • Seniorzy i dostępnośćJedno zdanie na wpis i duży przycisk zamiast tabeli z kodami.
  • Modele językoweModel nie widzi dziennika; działanie asystenta trafia tu po zgodzie, z tym samym kodem zgody, który był na karcie (na żywo kod liczy serwer).
  • BezpieczeństwoJedna oś czasu: dostępy instytucji, przekazane dane i czynności asystenta z kodem zgody i "Cofnij" przy odwracalnych.

Ekran 15 z 19E11 E12 F63 F64 F23

Przekazuję tylko potrzebne dane

Co tu się dzieje

"Potwierdź swoje dane" skanuje znak mObywatela odbiorcy i pokazuje ekran zgody. Każde pole można odznaczyć osobno, a pola, których odbiorca nie potrzebuje, są odznaczone na starcie. Przycisk mówi, ile pól pójdzie, na przykład "Udostępnij 1 pole".

Dlaczego tak

Znak zamiast kodu QR to dobry pomysł ministra i zostaje. Rada dołożyła zasadę minimum danych i jedną regułę: zielony znaczek "zweryfikowany" daje lista odbiorców, nigdy nazwa, którą odbiorca wpisał sam.

Czym bije prototyp ministra

U ministra ekran zgody zna tylko "Odmów" albo "Udostępnij dane" dla całego zakresu, a nad listą stoi nazwa, którą odbiorca podał sam (mockup/znak.js, pConsent). Tu wypożyczalnia nie dostaje PESEL ani adresu, a odbiorca spoza listy dostaje czerwoną ramkę.

Źródło: aplikacja: ekran zgody znaku

Cztery głosy rady

  • UXPrzy przekazaniu znakiem pola da się odznaczyć pojedynczo.
  • Seniorzy i dostępnośćOdznaczone pole jest przekreślone, nie tylko szare.
  • Modele językoweNie dotyczy modelu.
  • BezpieczeństwoNadmiarowe pola domyślnie odznaczone.

Ekran 16 z 19F19 F70 F71 A06 E27

Tryb prosty dla całej aplikacji

Co tu się dzieje

Jeden przełącznik w nagłówku powiększa całą aplikację o jedną czwartą: tekst od 20 px, cele dotyku od 60 px, portfel jako lista. W rozmowie na ekranie zostaje jedno pytanie naraz, a przy każdej odpowiedzi jest "Przeczytaj na głos". Żadna funkcja nie znika.

Dlaczego tak

Specjalista od seniorów postawił weto: tryb prosty, który ucina nazwy albo chowa funkcje, jest gorszy niż żaden. Hamulec i karta potwierdzenia są w nim te same, a polecenie dla modelu w trybie prostym prosi o krótkie zdania.

Czym bije prototyp ministra

U ministra najmniejszy tekst ma 12 px, a 85 ze 103 fragmentów tekstu jest mniejszych niż 16 px. Tu najmniejszy tekst ma 14 px (tylko plakietka WZÓR i źródło danych), a w trybie prostym 20 px.

Źródło: narzedzia/wyniki/pomiar-2026-11-17.json

Cztery głosy rady

  • UXJeden przełącznik w nagłówku działa na całą aplikację.
  • Seniorzy i dostępnośćTryb prosty trzyma obietnicę: podpisy nawigacji od 16 px, nazwy bez ucinania.
  • Modele językoweTryb prosty zmienia polecenie dla modelu (krótkie zdania, jedno pytanie), co potwierdza test na atrapie.
  • BezpieczeństwoŻadne zabezpieczenie nie znika w trybie prostym: hamulec i karta są te same.

Ekran 17 z 19E28 F39 F83

Coś mnie niepokoi: najpierw pytanie, co się stało

Co tu się dzieje

Skrót z ekranu głównego nie każe pisać. Pyta: dzwoni ktoś z banku albo urzędu, dziwny SMS, pismo, którego nie rozumiem, ktoś sprawdzał moje dane, zginął portfel. Każda odpowiedź prowadzi prosto do właściwego miejsca.

Dlaczego tak

Osoba w stresie wybiera to, co się stało, a nie nazwę funkcji. Telefon od "banku" prowadzi wprost do sprawdzenia połączenia i zamrożenia, a dziwny SMS do analizy podejrzanej wiadomości.

Czym bije prototyp ministra

U ministra osoba w stresie musi sama ułożyć zdanie dla asystenta, a wersja przeglądarkowa rozumie tylko część takich zdań.

Źródło: aplikacja: skrót "Coś mnie niepokoi"

Cztery głosy rady

  • UXJedno pytanie z pięcioma odpowiedziami zamiast przenosin do modułu bez wyjaśnienia.
  • Seniorzy i dostępnośćOsoba w stresie wybiera to, co się stało, własnymi słowami z listy, a nie nazwę funkcji.
  • Modele językoweDziała bez modelu: to mapa wyjść, którą asystent też proponuje w rozmowie.
  • BezpieczeństwoTelefon od "banku" prowadzi wprost do sprawdzenia połączenia i zamrożenia.

Ekran 18 z 19E25 F72 F28

Porównanie z ministrem w samej aplikacji

Co tu się dzieje

Ekran "Porównaj z prototypem ministra" pokazuje te same sprawy zmierzone tą samą miarą: cele dotyku, najmniejszy tekst, sprawy bez serwera, odmowy, dotknięcia przy zgubionym portfelu. Pod tabelą jest opis metody.

Dlaczego tak

Konkurs wprost zaprasza do porównania, więc porównanie jest częścią produktu, nie slajdem. Liczby zapisuje skrypt narzedzia/pomiar.mjs; ekran i ta strona czytają ten sam plik wyniku.

Czym bije prototyp ministra

Żadna liczba nie jest wpisana ręcznie. Gdzie przewagi nie ma, ekran mówi to wprost: trafności prawdziwego modelu nikt jeszcze nie zmierzył.

Źródło: aplikacja/pomiar-wynik.js

Cztery głosy rady

  • UXObok telefonu trzy liczby i link "Porównaj z prototypem ministra".
  • Seniorzy i dostępnośćTylko liczby zmierzone skryptem, tak jak chciał widok "Dostępność w liczbach".
  • Modele językoweTen sam zestaw 204 zdań testowych u nas i u ministra.
  • BezpieczeństwoŻadna liczba nie jest wpisana ręcznie, więc nie da się jej podkręcić.

Ekran 19 z 19E18 F14 F85 F53

Jak to działa: widać, kto odpowiada

Co tu się dzieje

Nad rozmową stoi stały wskaźnik "Odpowiada: ..." z nazwą modelu podaną przez serwer albo z napisem "scenariusz pokazowy". Ekran "Jak to działa" pokazuje pięć kroków jednej sprawy i mówi, który robi model, ile narzędzi dostaje i czego nie widzi.

Dlaczego tak

Research UX: w pilotażu GOV.UK Chat użytkownicy lekceważyli ryzyko błędu, bo ufali marce państwa. Dlatego asystent nie może być czarną skrzynką, a nazwa modelu nie jest wpisana na stałe.

Czym bije prototyp ministra

U ministra po przełączeniu na model zgodny z API OpenAI, na przykład Bielika, znikają głos i tłumaczenie, a w każdym zapytaniu idą wszystkie narzędzia. Tu model dostaje najwyżej 6 narzędzi sprawy, a głos zostaje dzięki mowie przeglądarki.

Źródło: raporty/raport-ux.md, aplikacja/serwer/router.py

Cztery głosy rady

  • UXJuror w 30 sekund widzi, że asystent to nie czarna skrzynka: pięć ponumerowanych kroków, krok modelu wyróżniony kolorem.
  • Seniorzy i dostępnośćKrótkie zdania, jeden ekran, duży przycisk "Wróć". Wyjaśnia, że bez potwierdzenia nic się nie dzieje.
  • Modele językoweMówi wprost, który krok robi model, ile narzędzi dostaje i czego nie widzi. Nazwa modelu pochodzi z serwera, nie jest wpisana na stałe.
  • BezpieczeństwoUczciwie podaje, gdzie trafia zdanie, co zostaje na serwerze aplikacji i że mowa przeglądarki bywa rozpoznawana u jej producenta.

Jak to zbudowaliśmy

Od odczytu regulaminu do symulowanego jury, w siedmiu krokach. Autor zgłoszenia: Antoni, Soft Synergy.

  1. Odczyt konkursuStrona mobywatel.ai, FAQ i regulamin rozpisane na osiem celów organizatora: klikalny prototyp bez logowania, lepszy od ministra, polskie modele, ocena w 30 sekund, pokaz w Sejmie w 2 minuty.
  2. Rozbiór prototypu ministraPrzeklikane ekrany (57 zrzutów na tablicy), kod frontu i serwera, ponad 60 narzędzi asystenta, 10 słabości i 5 mocnych stron. Tablica jest niżej.
  3. Czterech specjalistów z researchemUX, seniorzy i dostępność, modele językowe, bezpieczeństwo. Każdy napisał raport ze źródłami: wzorce GOV.UK i NN/g, CERT Polska, badania lęku cyfrowego seniorów, routing narzędzi dla małych modeli.
  4. Burza mózgów18 rund sporu. Z niej wyszedł wyróżnik "urząd legitymuje się pierwszy", hamulec przy odmrażaniu i bliska osoba bez dostępu do danych.
  5. Pełna aplikacja zamiast makietyAutor odrzucił jednoekranową makietę rady: konkurs pyta o całego mObywatela. Aplikacja powstała w 7 etapach na kodzie ministra; rejestr ma 137 elementów (31 ekranów, 12 animacji, 94 funkcji), każdy z czterema uzasadnieniami.
  6. Przeglądy i testyDwa przeglądy rady z wetami, zdjętymi dopiero po poprawkach. Testy: 204 z 204 zdań rozpoznanych, 340 przebiegów spraw bez błędu, 43 z 43 sprawdzeń trybu na żywo na atrapie API.
  7. Symulowane juryPrzeklikanie jak w dniu oceny, w rolach jurorów. Po nim baner trafił na pierwszy ekran, Halina została osobą startową, a zgubiony portfel zszedł do 4 dotknięć.

Uczciwie: specjaliści rady i jurorzy to role odegrane przez agentów AI na podstawie zebranych źródeł. Kierunek wyznaczał i decyzje zatwierdzał autor. Trafności prawdziwego polskiego modelu jeszcze nie zmierzyliśmy; polecenie pomiaru jest gotowe.

Technologie od A do Z

Front działa sam, serwer jest dodatkiem. Gdy serwer albo model nie odpowiada, ta sama sprawa kończy się scenariuszem, bez komunikatu o błędzie.

Przepływ jednego zapytania Zdanie z przeglądarki trafia najpierw do rozpoznania sprawy w przeglądarce, potem do serwera aplikacji, który maskuje dane i wybiera najwyżej sześć narzędzi. Model językowy wybiera narzędzie, kod serwera buduje kartę z danymi z rejestru, a użytkownik potwierdza. Gdy model nie odpowie w 20 sekund, sprawę kończy scenariusz. Przeglądarka Serwer aplikacji (Python) Dostawca modelu 1. Zdanie albo dotknięcie"zgubilam portfel" 2. Rozpoznanie sprawyrozpoznaj.js, bez modelu 6. Karta potwierdzeniaTy podpisujesz albo anulujesz 3. Maska danychPESEL, adres, telefon jako {PESEL}, {ADRES} 4. Routing narzędzinajwyżej 6 narzędzi tej sprawy zamiast 66 5b. Kod buduje kartędane z rejestru, odmaskowane na serwerze 5. Model językowywybiera narzędziei argumenty Brak odpowiedzi w 20 s albo błądta sama sprawa kończy się scenariuszem
Przepływ jednego zapytania w trybie na żywo. Bez serwera kroki 3 do 5 zastępuje gotowy przebieg sprawy w przeglądarce.

Front statyczny

HTML, CSS i JavaScript bez frameworka i bez kroku budowania, na kodzie prototypu ministra. Działa z dysku i z dowolnego hostingu plików. Wszystkie zasoby są lokalne, bez CDN. Polityka CSP: skrypty tylko z własnej domeny.

Rozpoznawanie spraw bez serwera

rozpoznaj.js: małe litery, bez ogonków, rdzenie słów z jedną literówką na słowo, reguły dla par podobnych spraw. 204 z 204 zdań testowych, 0 odmów, średnio 2,3 ms na zdanie. Do tego 1618 kart usług gov.pl i biznes.gov.pl w przeglądarce.

Serwer

Python, tylko biblioteka standardowa. Podaje front i API pod tą samą domeną: /api/health, /api/agent (rozmowa z narzędziami), /api/uprosc (prosty język), /api/tts i /api/stt (głos). Front woła wyłącznie względne adresy /api/.

Routing narzędzi

serwer/router.py rozpoznaje sprawę tymi samymi regułami co przeglądarka i daje modelowi najwyżej 6 narzędzi tej sprawy zamiast 66. Mediana polecenia spada z 12,3 do 4,3 tys. znaków, co jest warunkiem dla małego polskiego modelu. Argumenty każdego wywołania sprawdza kod według schematu.

Model językowy: stan uczciwie

Na żywo ta publikacja używa modelu zastępczego qwen/qwen3.8-flash przez OpenRouter (API zgodne z OpenAI). Nazwę modelu, który właśnie odpowiada, aplikacja pokazuje nad rozmową. Architektura jest gotowa pod Bielika (rozmowa i narzędzia) i PLLuM (prosty język); ich trafności jeszcze nie zmierzyliśmy.

Podmiana na Bielika i PLLuM

W pliku .env serwera, bez zmian we froncie:

OPENAI_BASE_URL=http://127.0.0.1:8000/v1
MODEL=speakleash/Bielik-11B-v2.3-Instruct
MODEL_UPROSC=CYFRAGOVPL/PLLuM-12B-instruct
UPROSC_BASE_URL=http://127.0.0.1:8001/v1

Bielik z vLLM: vllm serve speakleash/Bielik-11B-v2.3-Instruct --enable-auto-tool-choice --tool-call-parser hermes. Wywołania w formacie Bielika (<tool_call> w treści) serwer zamienia na prawdziwe.

Tryb awaryjny

Front pyta /api/health. Brak odpowiedzi oznacza scenariusze w przeglądarce. Na żywo: 20 s ciszy modelu (MODEL_TIMEOUT) albo dwie nieudane naprawy wywołania (NAPRAWY_MAX) i tę samą sprawę kończy scenariusz. Głos przy modelu bez własnej syntezy mowy daje mowa przeglądarki.

Zaufanie i bezpieczeństwo

  • Klucz API tylko w zmiennej środowiskowej na serwerze, nigdy w przeglądarce.
  • Limity: 30 zapytań do modelu na minutę z adresu, 120 na godzinę w sesji, wiadomość do 16 kB, odmowa dla zapytań z obcej domeny.
  • Dziennik serwera bez treści rozmów: rodzaj zdarzenia, czas, nazwa narzędzia, liczniki.
  • Do dostawcy modelu trafia zdanie rozmowy z PESEL, adresem, telefonem i numerami dokumentów zamienionymi na znaczniki oraz opisy najwyżej 6 narzędzi.
  • O blokadach, hamulcu i zwłoce decyduje kod, nigdy model.

Dostępność w liczbach

  • Cele dotyku: najmniejszy 48 px, 0 ze 118 poniżej 44 px (u ministra 70 z 82).
  • Tekst od 16 px; 14 px tylko w plakietce WZÓR i źródle danych. Tryb prosty: tekst od 20 px, cele od 60 px.
  • Pełna obsługa klawiatury, pułapki fokusu w oknach, aria-live w rozmowie, motyw ciemny, prefers-reduced-motion.

Zgodność z brandbookiem

Kolory 1:1 z systemu projektowego mobywatel.gov.pl w jednym pliku tokenów. Zasada: kobalt działa, rubin reprezentuje, cegła ostrzega. Czerwień marki nigdy nie jest przyciskiem. Kontrast tekstu do tła co najmniej 4,5:1, także w ciemnym motywie.

Tablica: mapa naszej aplikacji

31 ekranów w pięciu strefach ze strzałkami przepływów, pod nimi 94 funkcji i 12 animacji pogrupowanych według etapu budowy. Dane pochodzą z rejestru (REJESTR.md). Przeciągnij, żeby przesunąć, kółkiem albo przyciskami przybliż. Dotknij karteczki, żeby zobaczyć opis i głosy rady.

Rozbiór prototypu ministra (osobna tablica)57 zrzutów ekranów, funkcje, słabości i mocne strony prototypu, od którego zaczęliśmy.

Porównanie z prototypem ministra

Oba prototypy zmierzył ten sam skrypt (narzedzia/pomiar.mjs) w Chrome 157.0.8103.78, bez okna, w oknie 390 na 844 px, 17.11.2026. Czas liczony z 1 s na przeczytanie przed każdym dotknięciem, po obu stronach tak samo.

Wynik pomiaru: aplikacja/narzedzia/wyniki/pomiar-2026-11-17.json
MiaraPrototyp ministraTo zgłoszenieSkąd liczba
Zgubiony portfel do zablokowanego dowodu5 dotknięć, 7,8 s4 dotknięcia, 6,7 spomiar, pole blokada
Zgubiony portfel do zastrzeżonego PESEL7 dotknięć2 dotknięcia (zakładka Urząd)pomiar, pole portfel
Cele dotyku mniejsze niż 44 px85,4% (70 z 82)0% (0 z 118)pomiar, pole cele
Najmniejszy cel dotyku28,6 px48 pxpomiar, pole cele
Najmniejszy tekst12 px14 px (tylko WZÓR i źródło danych)pomiar, pole tekst
Fragmenty tekstu mniejsze niż 16 px85 z 10315 z 161pomiar, pole tekst
Sprawy działające bez serwera15 przebiegów66 z 66 spraw katalogupomiar i katalog.js
Zdania z odmową (na 204 zdań testowych)1430pomiar, pole sprawy
Karta: czy da się cofnąć i ile kosztujebrakprzy każdej czynnościkod obu prototypów
Trafność prawdziwego modelu na żywonie dotyczyjeszcze nie zmierzonopomiar-zywo.js: brak wyniku

Dziękujemy, Panie Januszu

Ten prototyp stoi na otwartym kodzie mObywatel.ai, który napisał Janusz Cieszyński. Dostaliśmy działający portfel dokumentów, asystenta z prawdziwymi narzędziami, wiedzę urzędową w poleceniu dla modelu i wysoko zawieszoną poprzeczkę. Otwarcie kodu sprawiło, że można było nie zaczynać od zera, tylko iść dalej. Zachowaliśmy kartę potwierdzenia ze źródłem danych, znak mObywatela zamiast kodu QR i cztery osoby z pokazu, a gdzie oryginał jest mocniejszy, mówimy to wprost w aplikacji, na ekranie "O prototypie".